Ar-Ge ve yatırım desteklerinin çoğu birlikte kullanılabilir

Dört şeye bakılır: şirketin ölçeği ve KOBİ niteliği, faaliyet kodu ve sektörü, Ar-Ge ya da tasarım faaliyetinin düzenli olup olmadığı, ve fiziki tercih (kendi binanızda mı, bir teknopark bünyesinde mi çalışmak istiyorsunuz). Bu dördü netleştiğinde altı başlıktan hangilerinin gerçekten açık olduğu ortaya çıkar. Ücretsiz uygunluk anketi bu dört soruyu sorar; ön değerlendirmede sonucu birlikte yorumlarız.

Evet, ve çoğu şirket için doğru kurgu budur. Statü (Teknopark, TEKMER, Yerinde Ar-Ge Merkezi) ile proje ve program destekleri (TÜBİTAK, KOSGEB, ihracat) birbirinin alternatifi değildir; farklı mekanizmalarla çalışırlar. Teknoparkta faaliyet gösteren bir şirket TÜBİTAK’a proje sunabilir, aynı anda ihracat desteklerinden yararlanabilir. Tek sınır, aynı gider kaleminin iki farklı destekten mükerrer talep edilmemesidir.

Statü bir sıfattır: kazanıldığı sürece o çatı altındaki tüm faaliyete uygulanır, süreklidir ve ağırlıkla vergi ile SGK tarafında çalışır. Proje desteği ise bir bütçedir: belirli bir projeye, belirli bir süre için verilir, her seferinde yeniden başvurulur ve nakit tarafında çalışır. Biri maliyetinizi kalıcı olarak düşürür, diğeri belirli bir işin finansmanını karşılar.

Büyük bölümü tam olarak küçük ve orta ölçekli şirketler için kurgulanmıştır. TÜBİTAK’ın ana Ar-Ge programları olan 1501 ve 1507’ye yalnızca KOBİ niteliğindeki sermaye şirketleri başvurabilir. KOSGEB’in muhatabı zaten KOBİ’dir. TEKMER ise özellikle henüz kadro büyüklüğüne ulaşmamış teknoloji girişimleri için vardır. Ölçek küçüklüğü çoğu başlıkta engel değil, ön koşuldur.

Üçü de statüdür ama eşikleri ve fiziki gerekleri farklıdır. Teknopark, teknopark bünyesinde faaliyet göstermeyi gerektirir ve 4691 kapsamında çalışır. Yerinde Ar-Ge ve Tasarım Merkezi, kendi binanızdan çıkmadan 5746 kapsamında statü kurmanızı sağlar; belirli sayıda Ar-Ge personeli şartı vardır. TEKMER, KOSGEB çatısı altında kurulan bir teknoloji merkezidir ve daha küçük ölçekli girişimlere 4691 avantajlarını daha düşük bir eşikle açar. Hangisinin size uyduğu, personel sayınıza ve taşınmaya istekli olup olmadığınıza bağlıdır.

Statü tarafında Ar-Ge ya da tasarım personeli olmadan ilerlemek mümkün değildir; bu yapıların tanımı personele dayanır. Ancak proje ve program tarafında durum farklıdır: KOSGEB’in kapasite geliştirme, dijital dönüşüm ve küresel rekabetçilik programları ile Ticaret Bakanlığı’nın ihracat destekleri Ar-Ge personeli şartı aramaz. Üretim yapan ya da ihracata yönelen bir şirket, hiç Ar-Ge kadrosu olmadan da bu başlıklardan yararlanabilir.

Çünkü oranlar birkaç ay içinde değişebildiği için sabit rakam yanıltıcı olur. Destek oranları, üst limitler ve başvuru dönemleri her çağrı duyurusunda ve her programın yürürlükteki uygulama esaslarında ayrıca belirlenir; bazıları yılda birden fazla kez değişir. İnternette dolaşan eski rakamlara göre bütçe kurmak, bu alanda en sık yapılan planlama hatasıdır. Size güncel rakamı, kendi durumunuza göre ön değerlendirmede veriyoruz.

Her başlıkta aynı üç aşama var: uygunluk analizi (hangi başlık açık, başvuru bu dönemde gerçekçi mi — bu aşama ücretsizdir), başvuru ve kurgulama (dosyanın ilgili kurumun değerlendirme mantığına göre hazırlanması), ve onay sonrası yönetim (raporlama, denetim, ödeme talepleri, personel ve bordro uyumu). Uygulamada iş yükünün büyük bölümü üçüncü aşamadadır; bizim de asıl bulunduğumuz yer orasıdır.

Evet, ve işin ağırlığı zaten orada. Statü tarafında yıllık faaliyet raporları, personel takibi, denetim hazırlığı ve teşvikin bordroya doğru yansıması; proje tarafında dönemsel raporlar, harcama belgeleri, YMM süreçleri ve ödeme talepleri süreklidir. Destek kayıplarının büyük bölümü başvurunun reddinden değil, onaydan sonra atlanan bir belgeden ya da kaçırılan bir süreden doğar.

Şirketinizin ölçeğini, faaliyet alanını, personel yapısını, mevcut projelerini ve büyüme hedefini konuşuyoruz. Sonunda size hangi başlıkların açık olduğunu, hangi sırayla ilerlemenin mantıklı olduğunu ve başvurunun bu dönemde gerçekçi olup olmadığını söylüyoruz. Uygun bir başlık göremezsek bunu da açıkça söyleriz; reddedilecek bir dosya hazırlamak iki tarafın da zamanını harcar.